فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٥ - دليل سوم براى اصالت وجود

التّشكيك: مضاف اليه.

فى الماهيّة: جارّ و مجرور و متعلّق است به « التّشكيك » .

ترجمه: همانطوريكه دليل دوّم وافى بود در اثبات اصالت وجود واعتباريّت‌

ماهيّت همچنين لزوم تقدّم علّت بر معلوم امرى است وافى و مثبت اصالت وجود

و حال آنكه در ماهيّت تشكيك بهيچ قسمى راه ندارد.

شرح عربى: و الثّالث قولنا:

كذا، يفي باثبات المطلوب، لزوم السّبق، بالذّات، فى العلّيّة، اى فى كون‌

شيئ علّة لشيي، مع عدم، جواز، التّشكيك فى الماهيّة.

بيانه: انّه يجب تقدّم العلّة على المعلول و لا يجوز التّشكيك فى الماهيّة، فاذا

كانتا من نوع واحد او جنس واحد كما فى علّية نار لنار او علّيّة الهيولى‌

و الصّورة للجسم او العقل الاوّل للثّانى و كان الوجود اعتباريّا لزم كون‌

المهيّة النّوعيّة النّاريّة مثلا فى انّها نار متقدّمة و المهيّة النّاريّة فى انّها نار

مؤخّرة و المهيّة الجنسيّة الجوهريّة فى انّها جوهر متقدّمة بما هى فى العلّة و

هى فى انّها جوهر متأخّرة بما هى فى المعلول فيلزم التّشكيك فى الذّاتى.

ترجمه:

دليل سوّم براى اصالت وجود

دليل سوّم قول ما است كه در متن گفته‌ايم و آن اينست كه:

همچنين وافى به اثبات مطلوب است لزوم سبقت ذاتى در علّيّت يعنى‌

در اينكه شيئ علت براى شيئ ديگرى باشد در حاليكه تشكيك در ماهيّت جايز

نمى‌باشد.

بيان توضيح‌

بيان و توضيح اين دليل آنستكه: